ارائه به صورت پاورپوینت

خلاصه‌ی درس 5 علوم اجتماعی سوم راهنمایی

درس ششم

 

  مجلس در حکومت چه نقشی دارد

مجلس شورای اسلامی از نمایندگان مردم تشکیل می شود . در کشور ما هر چهار سال یکبار مردم نمایندگان مجلس را انتخاب  می کنند .

 

 

نمایندگاه مجلس برای این که بتوانند در مورد مسائل مملکتی بهتر تصمیم بگیرند از میان خود افرادی را به عنوان هیئت رئیسه انتخاب میکنند . رئیس مجلس در رأس هیئت رئیسه است و وظیفه دارد جلسات مجلس را اداره کند .

 

 

کار اصلی نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی مشورت کردن درباره ی مسائل مختلف و وضع قوانین است آن ها برای مشورت بهتر گروهای گوناگونی را تشکیل داده اند وهر یک از نمایندگان در یکی از این گروه ها عضویت دارد. این گروه ها کمیسیون  نام دارد . مثل کمیسیون کشاورزی و آموزش و پرورش .

 

 

به پیشنهادات دولت به مجلس شورای اسلامی لایحه می گویند .

به پیشنهادات نمایندگان مجلس به مجلس شورای اسلامی طرح می گویند .

طرح ها و لایحه ها در کمیسیون مربوطه به بحث گذاشته می شوند و اصلاحات لازم بر روی آن ها انجام می شود و سپس در جلسه علنی مجلس موافقان و مخالفان درمورد آنها اظهار نظر می کنندچنانچه اکثر نمایندگان به آن رأی مثبت دادند مجلس آن را تصویب  می کند بعد ازآن از نظر شورای نگهبان می گذرد .

اگر مصوبات مجلس از نظر شورای نگهبان مخالف با قانون اساسی و اصول و احکام اسلامی نباشد ، برای اجرا به قوه ی مجریه  یا قضائیه ابلاغ می شود .

 

 

قانون گذاری وظیفه اصلی مجلس است .

دادن رأی اعتماد به وزیران  هر وزیر پس از انتخاب توسط رئیس جمهور باید از طرف مجلس هم تأیید شود چنانچه مجلس صلاحیت او را تأیید کند به او رأی اعتماد می دهد و او به عنوان وزیر منصوب می شود .

سوال کردن از رئیس جمهور و وزیران  نمایندگان می توانند درباره ی عملکرد رئیس جمهور و وزیران از آنها سوال کنند .

استیضاح به معنی توضیح خواستن است و با سوال کردن تفاوت دارد . در استیضاح پس از آن که وزیر استیضاح شده در مجلس حاضر شده و در مورد مسئله ی مورد نظر مجلس توضیح داد ، باید از مجلس مجدداً رأی اعتماد بگیرد .

 

 

تحقیق و بررسی  مجلس این اختیار را دارد که در مورد مسائل مهم کشور تحقیق و بررسی کند و می تواند هیأت هایی را به منظور بررسی مشکلات سازمانها و رسیدگی به شکایات مردم تشکیل دهد .

رسیدگی به شکایات مردم  اگر مردم از ادارات و سازمان های اجرایی یا دستگاه قضایی مانند دادگاهها و دادسراها شکایت داشته باشند ، می توانند آن را با نمایندگان خود در میان بگذارند. مجلس نیز موظف است به این شکایت ها رسیدگی کند و از سازمان ها توضیح و نتیجه را اعلام کند .

 

درس پنجم

حکومت ما چه ویژگی هایی دارد ؟

 

 

  

 

مردم هر سرزمینی برای زندگی کردن روش خاصی دارند و حکومت های گوناگونی را تجربه می کنند . به نظر شما چه عواملی موجب تعدّد و تنوع حکومت در کشورهای مختلف جهان شده است ؟

تفاوت در حکومت ها به تفاوت در دین ، فرهنگ  و تاریخ  هر کشور بستگی دارد .

یکی از مهمترین ملاک های طبقه بندی نوع حکومت ، میزان توجه به قوانین الهی است . بر اساس این حکومت ها را می توان به دو دسته ی عمده تقسیم کرد :

الف - حکومت الهی

ب- حکومت غیر الهی

در یک حکومت الهی ، فرد یا گروهی به نمایندگی از طرف مردم طبق دستورات و قوانین

خداوند بر آنان حکومت می کند . هدف اصلی این حکومت رشد و سعادت مردم است .

 

 

 

حکومت الهی دارای ویژگی های زیر است :

1- قوانین آن بر اساس دستورات خداوند باشد و نمایندگان مردم قوانین مخالف دستورات الهی را تصویب نکنند .

2- رهبری آن در دست فردی باشد که احکام و دستورات خداوند را به خوبی بداند تا بتواند راه الهی را تشخیص دهد ، سیاستمدارباشد ، بینش اجتماعی داشته باشد ، با تقوا باشد . مردم ایران درسال 1357 علیه حکومت ظالم و ستمگر شاهنشاهی به رهبری امام خمینی (ره) انقلاب کردند و به پای صندوق های رأی رفتند و به حکومت جمهوری اسلامی رأی دادند .

 

 

بعضی از انواع حکومت های غیر الهی عبارتند از :

حکومت مطلقه (استبدادی) حکومتی است که در آن اعمال قدرت یک یا چند نفر بر گروه یا جامعه ای بدون مشارکت دیگران صورت می گیرد و قدرت حاکمه و اختیارات نامحدود به شخص ظالم و مستبدی مثل سلطان واگذار شده است . شخص ظالم اصولاً خود را قانون می داند و خود را سایه و مظهر قدرت خدا در زمین معرفی می کند .

 

حکومت مشروطه سلطنتی  در این نوع از حکومت ، سلطنت حق ثابت شاه است  و به فرزندانش به ارث می رسد . اختیارات پادشاه بر خلاف سلطنت مطلقه طبق قانون محدود می شود . پارلمان و قانون اساسی دارد و اختیارات به سه قوه مقننه ، مجریه و قضائیه واگذار شده و پادشاه مسئولیتی در قبال کارها ندارد اما امکانات زیادی در اختیار پادشاه است مثل حکومت انگلستان

 

حکومت اریستو کراسی یا اشرافی  حکومتی است که شخصی یا گروهی به اعتقاد برتری نژاد ی بر مردم حکومت می کنند . حکومت اشراف و برگزیدگان و یا گروهی کوچک از افراد ممتاز یا طبقه بالا و صاحب امتیاز و با نفوذ از یک طبقه یا گروهای اجتماعی که از حقوق و امکانات مخصوص برخوردارند .

 

حکومت مردم بر مردم یا دموکراسی  مقصود از دموکراسی، حکومت مردم است که معمولاً باتوجه به آراء اکثریت مردم از طریق انتخابات نمایندگان مجلس ملی اجرا می گردد .

وجه مشخصه دموکراسی اصل تبعیت اقلیت از اکثریت و به رسمیت شناختن آزادی و حقوق مساوی افراد و اتباع است . بنابر این در این نوع حکومت منشأ اصلی تصمیم گیری ، مردم هستند .

 

 

 

حکومت جمهوری اسلامی ایران هم  مردمی است و هم الهی است زیرا :

1- مردمی است چون مردم آن افرادی را به نمایندگی از طرف خود برای به دست گرفتن و اداره ی کشور انتخاب می کنند .

2- الهی است چون قوانین آن بر اساس دستورات خداوند بناشده است .

 

 

حکومت اسلامی کشورما از نوع ولایت فقیه است یعنی سرپرست آن ، شخصیتی روحانی ، مسلط به احکام دینی و مطلع از سیاست و اداره ی جامعه است .

 

×ارکان حکومت جمهوری اسلامی ایران عبارتند از :

1- قوه ی مقننه که وظیفه ی قانون گذاری را بر عهده دارد .

2- قوه ی مجریه  که وظیفه ی اجرای قوانین را بر عهده دارد .

3- قوه ی قضائیه  که وظیفه ی نظارت بر اجرای قوانین را بر عهده دارد .

4- رهبری  که مهم ترین رکن حکومت اسلامی است و با اختیاراتی که قانون اساسی به او می دهد بر کار سه قوه نظارت دارد .

5- مجلس خبرگان  که از متخصصان امور دینی تشکیل شده و وظیفه آن ، انتخاب رهبر و نیز تشخیص صلاحیت رهبری بر اساس معیارهای قانون اساسی است .

 

 

دو رکن قوه ی مقننه عبارتند از :

1- مجلس شورای اسلامی

2- شورای نگهبان

 

شورای نگهبان از 6 نفر فقیه منتخب رهبری و 6 نفر حقوقدان تشکیل می شود که وظیفه دارد قوانینی که در مجلس تصویب می شوند با احکام اسلامی و قانون اساسی مخالفت نداشته باشد .

 

رهبر ی از طریق :

عزل و نصب فقها ی شورای نگهبان بر قوی مقننه نظارت می کند 

عزل و نصب ورئیس قوه قضائیه بر  قوه ی قضائیه نظارت می کند

امضای حکم ریاست جمهوری یا عزل وی برقوه ی مجریه نظارت می کند .

 

درس چهارم

 

 

چرا به قانون نیاز داریم

 

حکومت برای هماهنگ کردن کارهای مختلف مؤسسات ، قوانینی را به وجود می آورد و به وسیله ی این قوانین ، روابط میان مؤسسات را تنظیم می کند.

به باید ها و نباید ها ی روزمره که به رفتار ما در زندگی جهت می دهد هنجار می گویند .

 

 

 

 

هنجارها به سه دسته تقسیم می شوند که عبارتنداز :

1- هنجارهای دینی : این هنجارها بر اساس دستور ات دینی هستند ، مانند این که همه افراد جامعه اسلامی وظیفه دارند عفت عمومی را رعایت کنند و سلامت اخلاقی جامعه را تضمین نمایند . نماز خواندن ، روزه گرفتن و حفظ حجاب اسلامی یک هنجار دینی است .

 

2- هنجارهای اجتماعی : این هنجارها به تدریج در زندگی اجتماعی انسانها به وجود آمده و در جامعه تثبیت شده اند ، مانند این که اکثر اعضای جامعه ما سه وعده غذا در روز می خورند ، یک جور لباس می پوشند و...

 

3- هنجارهای حکوتی (قانون ) : حکومت از طریق مجلس قانونگذاری یا طریقه های دیگر ، باید ها و نباید هایی را تعیین می کنند و آنها را برای رعایت و اجرا به افراد جامعه و مؤسسات مختلف ابلاغ می نماید به این نوع هنجارها قانون  گفته می شود . مانند : قانون گذاران خدمت سربازی

 

 

در طول تاریخ در همه جوامع ، قوانینی وجود داشته است . جامعه بدون قانون مدت زیادی دوام نمی آورد و دیر یا زود از هم می پاشد . کارکردهای قانون عبارتند از :

1- هماهنگ ساختن مؤسسات

2- تنظیم رابطه بین مردم و مؤسسات مختلف

3- رسیدگی به درگیری و منازعات میان مردم و گروهها

4- دفاع از حقوق محرومان د رمقابل ستمگران

 

 

 

درس سوم

 چرا به حکومت نیاز داریم

 

 

     

 

در بدن انسان ، مغز هماهنگی لازم را میان اعضاء برقرار می سازد . به نظر شما نظم و هماهنگی میان مؤسسات جامعه به چه وسیله ای برقرار می شود ؟

جامعه از تعدادی خانواده تشکیل شده است که نیاز های خود را از طریق مؤسسات رفع می کنند .

جامعه مانند یک کشتی است و اعضای همین خانواده ها بخش های متفاوت آن را اداره می کنند .

 

 

هم چنانکه دریک کشتی نا خدا در تلاش است که بخش های گوناگون با هماهنگی کامل وظایف خود را انجام دهند جامعه نیز قلمروی مشترکی دارد که مسئولیت حفاظت و هدایت آن بر عهده ی حکومت است . جامعه نیازمند حکومتی است که مسئولیت برقراری نظم و هماهنگی در بخشهای مختلف آن را به عهده بگیرد و امنیت مردم را در مقابل متجاوزان و جنایتکاران داخلی و خارجی حفظ کند .

 

 

 

 

حکومت( Government )مجموعه اعضای هیأت دولت (کابینه ) هستند که اداره ی امور کشور را بر عهده دارند و برخلاف دولت ، دائماً در حکومت تغییر می کند ، حکومت، جزء اساسی دولت است ولی خود دولت نیست . دولت ، نظام سیاسی است و حکومت ، هیأت اجرایی است . 

 

 

حکومت ها در جوامع گوناگون یکسان نیستند اما وظایفی مشابه دارند ، مانند :

1- وضع قانون و مقررات برای اداره ی جامعه

2- تعیین مسئولان برای اجرای قوانین

3- نظارت بر اجرای قوانین و جلوگیری از قانون شکنی

4-حفظ ارزش های دینی و ملی از راه های مختلف ، مانند آموزش در مدارس و رسانه های گروهی

درس دوم

                          

  موسسات چه زمانی میتوانند نیازهای مارا برطرف کنند  

 

برای آن که جامعه به اهداف خود برسد مردم و مؤسسات باید به صورت هماهنگ و        یک پارچه عمل کنند . بطور مثال برای اینکه شما بتوانید به تماشای یک مسابقه فوتبال بروید باید مؤسسات مختلفی هنگام انجام خود به طور هماهنگ با مؤسسات دیگر در ارتباط باشند ؛ به عنوان نمونه :

 

 

رانندگان قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی را مراعات کنند .

اداره ی راهنمایی و رانندگی به وظایف خود به خوبی عمل کند تا رانندگان در سطح شهر با نظم تردد کنند .

 

 

اداره ی تربیت بدنی وظایف خود را به خوبی انجام دهد تا شما به آسانی بلیت تهیه کنید در جای خود بنشینید مسابقه را تماشا کنید و بعد هم با راحتی از ورزشگاه خارج شده و با وسیله نقلیه مناسب به خانه برگردید .

 

 

هنگام برگزاری یک مسابقه فوتبال اگر مردم و مؤسسات قوانین و مقررات را رعایت نکنند نظم و هماهنگی از بین می رود و برای تماشاگران و بازیکنان داخل زمین و داور و نیروی انتظامی مشکلاتی بوجود می آید و مسابقه ی رضایت بخشی برگزار نمی شود .

 

 

در یک جامعه نیز برای اینکه نظم و هماهنگی برقرار شود لازم است :

1- همه ی مؤسسات به طور هماهنگ با یکدیگر کار کنند .

2- مردم و مؤسسات قوانین و مقررات را رعایت کنند .

3- هر کس به وظایف خود عمل کند .

 

 

اگر شخصی در انجام وظایف خود به عنوان پزشک یک بیمارستان یا کارمند یک اداره کوتاهی کند نه فقط به دیگران آسیب وارد می کند بلکه خود نیز دچار مشکل می شود  و نمی تواند کارهای خود را طبق انتظار انجام دهد .

 

درس اول

 

 

 

 

امروزه نیازهای ماچگونه رفع میشود

 

 

  نقش خانواده در رفع نیازها نسبت به گذشته چه تغییری کرده است ؟! در گذشته بسیاری از نیازها در خانواده و برخی از نیازها در خانواده های دیگر تأمین می شد و مردم از طریق داد و ستد از خدمات یکدیگر بهرمند می شدند، اما مردم بتدریج دریافتند که شیوه ی تأمین نیازها از طریق مؤسسات از هر روشی بهتر است . امروزه       مؤسسه های اجتماعی بسیاری از نیازهای انسان را رفع می کنند ؛ مانند

 

 

راهنمایی و رانندگی ---> برای رفع نیاز به نظم

 

بانک ---> برای رفع نیاز اقتصادی

 

شهرداری ---> برای رفع نیاز به پاکیزگی محیط

 

بعضی از این مؤسسه ها برای رفع نیازهای مردم به طور مستقیم با آن ها سر کار دارند مانند : مدرسه – بانک – شهرداری

و برخی نیز به طور غیر مستقیم با مردم سرکار دارند مانند سازمان مدیریت و برنامه ریزی

سازمان مدیریت  و برنامه ریزی ، تقویت کننده و هماهنگ کننده ی برنامه های همه ی سازمان هایی است که به طور مستقیم با مردم سرکار دارند .

 

  

 

  

 

 

همانند بدن موجود زنده مؤسسات نیز در عین استقلال روابط نسبتاً پایداری با یکدیگر دارند و کار یکی مکمل دیگری است و با یکدیگر وابستگی متقابل دارند . مؤسسات به دنبال یک هدف مشترک هستند و آن رفع نیازهای جامعه است .

اگر مؤسسه ای مثلاً بانک فعالیت های خود را به خوبی انجام ندهد در کار سایر مؤسسات اختلال وارد می کند و آن ها را با مشکلاتی رو به رو می سازد ، مثلاً در وظایفی که مدرسه به عهده دارد مشکلاتی ایجاد می کند مانند اینکه حقوق کارکنان مدرسه پرداخت نمی شود.